• Flipje en Streekmuseum
  • Flipje en Streekmuseum

Opening tentoonstelling Medel, '6000 jaar handelsknooppunt'

TIEL Josan Meijers, gedeputeerde Cultuur Provincie Gelderland opent woensdag 11 oktober de tentoonstelling Medel, '6000 jaar handelsknooppunt Topstukken uit de schatkamer van de Betuwe' in het Flipje en Streekmuseum in Tiel.

Bij opgravingen op bedrijvenpark Medel in Tiel zijn opmerkelijke objecten uit de Romeinse tijd ontdekt. Ronduit spectaculair is de vondst van een beeld van de god Jupiter en een grafsteen met inscriptie 'DEAE' (aan de godin). Ook zijn er maar liefst 2500 bronzen voorwerpen opgegraven, waaronder een unieke en zeldzame zalfpot (balsamarium) gedecoreerd met liefdesgoden (Eroten) in reliëf. Dergelijke objecten worden bij hoge uitzondering in Nederland aangetroffen en zijn dan vaak afkomstig van villa's of tempels. De betekenis van de vondsten op deze locatie is vooralsnog een mysterie.

Het Flipje en Streekmuseum Tiel laat alle hoogtepunten zien. Bijzonder is de archeologische werkplaats voor kinderen, plus een uitgebreid programma aan lezingen en workshops voor kinderen, volwassenen en blinden en slechtzienden.

De opgraving bij Tiel, in totaal zo'n 36 voetbalvelden in omvang, is het grootste archeologisch onderzoek van de afgelopen twintig jaar in Nederland. Toen de eerste schep de grond in ging, werden de archeologen van ADC ArcheoProjecten en BAAC al verrast door de vondstrijkdom uit de Romeinse periode; Medel is een ware archeologische schatkamer. Het fraaie bronzen balsamarium, een potje voor olie, zeep of parfum, is een onbetwist topstuk. Het is versierd met een badscène met Eroten, de speelse Romeinse halfgoden voor liefde en lust.

Ook de andere bronzen voorwerpen, zoals mantelspelden (fibulae), ringen -waaronder één met een zeldzame cameo met centaur (paardmens)-, dolken, een olielamp en een wijnzeef zijn luxe artikelen die alleen van rijke Romeinse huishoudens of van locaties met een bijzondere functie bekend zijn. De beeldhouwwerken zijn eveneens verre van alledaags; een kalkstenen beeld van Jupiter, de oppergod van de Romeinen (45 cm), een grafsteen met inscriptie, een beeld van een man met schenkkan en een met bladmotieven versierde zuilbasis. Al deze voorwerpen zijn ontdekt in een oude rivierbedding die langs het iets hoger gelegen perceel 'de Hoge Hof' loopt . Omdat dit perceel niet wordt bebouwd, zijn de archeologische resten niet bedreigd en wordt daar nu niet opgegraven.  Archeologen vermoeden dat op die locatie een villa of een  heiligdom ligt.

BATAVEN EN ROMEINEN Deze ontdekkingen maken Medel meteen tot één van de rijkste Romeinse vindplaatsen in de Betuwe. Dit gebied, waar Bataafse boeren normaal gesproken in nederzettingen met huizen van hout en leem woonden, was gedurende de Romeinse periode  (12 v. Chr-400 na Chr.) deel van de grensprovincie van het Romeinse rijk. Met de komst van de Romeinen gingen hun gebruiken, voorwerpen en technieken steeds meer deel uitmaken van het dagelijks leven van de Bataven. Er zijn ca. 80 crematiegraven aangetroffen met typisch Romeinse grafgiften, zoals  aardewerken borden, glaswerk, een schaar en een scheermes.

UITBREIDING BEDRIJVENTERREIN MEDEL Het onderzoek vindt plaats voorafgaand aan de uitbreiding van bedrijvenpark Medel, in opdracht van het industrieschap Medel. Het is het grootste archeologisch onderzoek in de Betuwe sinds de aanleg van de Betuwelijn eind jaren '90. Vijf archeologische bedrijven (ADC ArcheoProjecten, Archol, BAAC, RAAP, VUhbs) en hun wetenschappers doen het onderzoek. Zij worden hierbij geassisteerd door tientallen vrijwilligers van de AWN - Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie, Beoefenaars Archeologie Tiel en Omstreken (BATO), Oudheidkamer Tiel en de Historisch Kring Kesteren en omgeving (HKKO). Ook de provincie Gelderland is, als eigenaar van de vondsten, nauw betrokken bij het onderzoek. Net als de gemeenten Neder Betuwe en Tiel, die deel uitmaken van het bestuur van Industrieschap Medel.

De opgravingen zijn gestart in november 2016 en duren tot uiterlijk oktober 2017. Naast de sporen en vondsten uit de Romeinse tijd zijn er vele vondsten uit de Steentijd, de Bronstijd, de IJzertijd en de Middeleeuwen aangetroffen.