• Richard van de Velde
  • asisbizz
  • Linda Ibrom
  • Linda Ibrom
  • Linda Ibrom
  • R. van de Velde
  • Linda Ibrom
  • Richard van de Velde
  • Richard van de Velde

Bommenwerper ontploft boven Buren

BUREN Op 17 juni 1944 om 02.00 uur 's nachts worden veel inwoners uit Buren wreed in hun slaap verstoord, als een Engelse Halifax bommenwerper boven het stadje in de lucht ontploft. Het grootste deel van het vliegtuig komt terecht op de hoek Hennisdijk-Nieuwe Steeg. Veel brokstukken liggen her en der rondom Buren verspreid en al snel blijkt dat de meeste bemanningsleden door de explosie onherkenbaar zijn verminkt.

Bij een bezoek aan de plaatselijke Algemene Begraafplaats in Buren vragen veel bezoekers zich dikwijls af welk verhaal er achter de zeven witte oorlogsgraven schuilt.

door Richard van de Velde

De Halifax LW192 (code DY-H) vertrekt enkele uren voor de crash om 23.00 uur van haar thuisbasis Pocklington in Yorkshire. Het toestel behoort tot de 102 Squadron van de RAF, ook wel "Ceylon squadron" genoemd, en maakt deel uit van een aanvalsmacht bestaande uit 162 Halifaxes, 147 Lancasters en 12 Mosquito's van de RAF-bommenwerpersgroepen. Zij vertrekken van meerdere vliegvelden.

Het doel van de missie 'Sterkrade' is een bombardement op de synthetische benzinefabriek van Fisher-Tropsch nabij Bochholt. Deze belangrijke olie-industrie produceert 10.000 ton benzine per maand en is van eminent belang voor de Duitse tegenaanval bij de invasie in Normandië.

Het einddoel heeft de LW192 nooit bereikt, want op de heenvlucht wordt de Halifax in het luchtruim rond Utrecht door Duitse radar opgemerkt en vervolgens onderschept door een nachtjager, met aan de stuurknuppel Hauptman Adolf Breves. Hij behoort tot het Duitse Nachtjagdgeschwader 1, dat is gestationeerd in Venlo. Hij is een ervaren piloot en heeft reeds 18 'aces' (overwinningen) op zijn naam staan. Op 4200 meter hoogte zorgt zijn kanonvuur ervoor dat de 4-motorige Halifax rond 01.45 uur zo zwaar beschadigd raakt, dat het net buiten Zoelmond zijn lading granaten moet lossen. De brand aan boord is echter niet te blussen en voor een noodlanding is het al te laat. Tussen Buren en Buurmalsen explodeert het toestel in de lucht en stort bij de zgn. 'Den Kleinen Haag' neer.

"Ceylon squadron"

Deze Halifax bommenwerper is één van de 31 (!) vliegtuigen uit deze missie, die op deze avond wordt neergehaald. Daarbij komen in totaal 173 bemanningsleden om het leven. De hoofdoorzaak daarvoor is domme pech: de Duitse gevechtsleider heeft die nacht uitgerekend Bocholt als baken gekozen als verzamelpunt voor zijn luchtverdediging. Zijn Duitse nachtjagers zijn op diverse vliegvelden in de omgeving gestationeerd en kunnen zich onverwacht naar hartenlust op de luchtarmada uitleven en de Geallieerden een enorme slag toebrengen. Bovendien is het die nacht slecht weer en dikke wolken bedekken niet alleen de gehele route, maar ook het doel. Daardoor is het uiteindelijke rendement van het bombardement nihil.

Smid Rombout

Na de crash in Buren neemt de Duitse Feldgendarmerie, meteen de bewaking op zich.

Smid Dirk Rombout uit Geldermalsen wordt door de Duitsers verzocht te helpen bij de demontatie van de overblijfselen van het vliegtuig. Hij ziet kans een koperen plaat (die hij later bewerkt) en een overlevingsrantsoen uit het vliegtuig mee te nemen. 

Massagraf

De 7-koppige Engelse bemanning wordt de volgende dag 18 juni 1944 op de Algemene Begraafplaats in Buren in een massagraf begraven. De begrafenis leidt in Buren tot een grote demonstratie van de plaatselijke bevolking, dit tot ongenoegen van de Duitse bezetter. De graven worden later die middag bedolven onder de bloemen.

In 1947 vindt onder grote belangstelling een herbegrafenis plaats. Enkele jaren later zijn alle namen van de bemanningsleden bekend en komt er één grote memoriesteen. Midden jaren vijftig plaatst de Oorlogsgravenstichting de huidige zeven grafstenen.

Na een diepgaand onderzoek, waarbij Van de Velde ook lokale Engelse kranten aanschrijft, vindt hij van enkele bemanningsleden persoonlijke informatie en foto's.

Piloot Eric Frederick Braddock wordt in 1922 geboren en is de enige zoon van Henry en Elsie Jones. Zijn ouders zijn gescheiden en Eric's vader, een gloeilampproducent en installateur, woont in Norwood bij Londen en zijn moeder Elsie in Chadderton in Lancashire.

Eric komt als vrijwilliger in het voorjaar van 1944 bij de luchtmacht. Hij is een heel energieke jonge man. Na Eric's overlijden geeft zijn toenmalige verloofde haar verlovingsring terug aan zijn moeder, maar de ring wordt helaas gestolen bij een inbraak.

Elsie heeft het overlijden van haar enige kind nooit kunnen verwerken. Tot aan haar dood, in 1987, herdenkt ze elk jaar nog zijn verjaardag.

Waarnemer Winston Reid is geboren in 1918 op Jamaica. Zijn ouders zijn advocaat William Reid en Rosa Millar uit Jamaica. Ze krijgen vier zoons: William, Harold, Denzil en Winston en een dochter Iris, die echter al jong overlijdt.

Winston zijn middelbare school op Jamaica is de Manchester Secondary School en vervolgens studeert hij af op het Munro College. Daarna meldt hij zich vrijwillig bij de RAF en verlaat het Caribisch eiland in 1941. Het is niet bekend of hij zijn opleiding daarvoor in Canada of de VS volgt.

Winston Reid is zes maanden voor zijn overlijden getrouwd met Helen Kelly van Isle of Man. Zij overleed pas onlangs.

Boordwerktuigkundige Enrico "Eric" Zaccheo wordt in 1912 geboren in Nettley, Zuid-Londen en is de zoon van Enrico en May Wellard uit Standish, Gloucestershire. Zijn vader komt uit Colmegna in Noord-Italië en arriveert in 1902 in Engeland. Hij heeft twee oudere zussen en een negen jaar jongere broer Francis, die later ook dient bij de RAF en de oorlog overleeft. Eric werkt samen met hem als drukker op hetzelfde bedrijf.

Enrico wordt door zijn familie en toenmalige vriendin Eric genoemd.

Staartschutter Gerald Hadfield is de zoon van George Hadfield en Emily Jane Proctor. Zijn moeder is eerder getrouwd geweest met Ernest Walker, maar die sneuvelt tijdens gevechten aan de Somme tijdens WOI. Bij hem krijgt ze echter wel twee kinderen. In haar tweede huwelijk met George krijgt zij drie kinderen, waaronder Gerald in 1923.

Het gezin woont in Skegby, nabij Mansfield.

Als moeder Jane overlijdt, hertrouwt Geralds vader met Alice en het gezin valt daarna snel uit elkaar.

Gerald gaat naar de Station Road school en werkt daarna als verkoper bij Foister, Clay and Ward in Mansfield.

In 1940 meldt Gerald zich bij de RAF, waar hij een opleiding als 'airgunner' krijgt.

Hij trouwt eind december 1943 met plaatsgenote Mavis Godber.

Radiotelegrafist Ronald Putt's ouders zijn George Putt en Rosina Westcott. 'Ron' wordt geboren in 1924 en groeit op in Devonport, nabij Plymouth. Hij is dol op voetbal en rugby en de jongelui in de buurt hebben veel met hem op. Ronald heeft een oudere broer George, die tijdens de oorlog bij de Royal Navy dienstdoet. Ze hebben allebei de bijnaam "Spud" (aardappel).

Bij het puinruimen van een gebombardeerd huis bij hun in de buurt wijst Ron naar de lucht en zegt: 'I'm going to get them for this!' Als hij zich aanmeldt bij de RAF, knoeit hij met zijn geboortedatum, zodat hij als zeventienjarige al aan de opleiding radiotelegrafie kan beginnen.

Zijn ouderlijk huis wordt in de oorlog ook door een bombardement verwoest, waarop het gezin naar Keyham in Devon verhuist. Dat heeft Ron niet meer meegemaakt.

De fatale gebeurtenis van deze Britse bemanning van de Halifax LW192 is hiermee verteld. Dat doet recht aan de in Buren begraven crew die ver van huis hun leven voor onze vrijheid hebben betaald. "It's so important that the names of those who gave so much are not forgotten……"

Wie nog over aanvullende informatie of foto's beschikt, kan contact opnemen met Richard van de Velde, telnr. 0345-502583 of via zijn vernieuwde website www.oorlogsslachtofferswestbetuwe.nl